Латвия Негизги маалымат
Жергиликтүү убакыт | Сиздин убактыңыз |
---|---|
|
|
Жергиликтүү убакыт алкагы | Убакыт алкагынын айырмасы |
UTC/GMT +2 саат |
кеңдик / узундук |
---|
56°52'32"N / 24°36'27"E |
iso коддоо |
LV / LVA |
валюта |
Евро (EUR) |
Тил |
Latvian (official) 56.3% Russian 33.8% other 0.6% (includes Polish Ukrainian and Belarusian) unspecified 9.4% (2011 est.) |
электр энергиясы |
![]() ![]() |
Улуттук желек |
---|
![]() |
капитал |
Рига |
банктардын тизмеси |
Латвия банктардын тизмеси |
калк |
2,217,969 |
аймак |
64,589 KM2 |
GDP (USD) |
30,380,000,000 |
телефон |
501,000 |
Уюлдук телефон |
2,310,000 |
Интернет-хосттордун саны |
359,604 |
Интернет колдонуучулардын саны |
1,504,000 |
Латвия киришүү
Латвиянын аянты 64 589 чарчы километрди түзөт, ал Чыгыш Европа түздүгүнүн батыш бөлүгүндө, батышынан Балтика деңизи жана ички Рига булуңу менен чектешет, түндүгүнөн Эстония, чыгышынан Россия, түштүгүнөн Литва, түштүк-чыгышынан Беларуссия менен чектешет. Рельефи жапыз жана тегиз, чыгышында жана батышында адырлар бар, чек аранын жалпы узундугу 1841 чакырымды түзөт. Орточо бийиктиги 87 метр, рельеф формасы адырлар жана түздүктөр, басымдуулук кылган подзол, анын жарымына жакыны айдоо аянты, токой менен жабуу көрсөткүчү 44% түзөт. Климаты деңиз климатынан континенттик климатка өтүү мезгилинин ортосунда, нымдуулугу жогору, жылдын жарымына жакыны жамгыр жана кар. Латвия Республикасынын толук аталышы болгон Латвиянын аянты 64 589 чарчы чакырым, анын 62 046 чарчы чакырымы жер жана 2543 чарчы чакырымы ички суу. Чыгыш Европа түздүгүнүн батыш бөлүгүндө, батыш тарабында Балтика деңизине (узундугу 307 чакырым) караган Рига булуңу ички тереңдикке кетет. Түндүгүнөн Эстония, чыгышынан Россия, түштүгүнөн Литва, түштүк-чыгышынан Беларуссия менен чектешет. Рельефи жапыз жана тегиз, чыгышында жана батышында адырлар бар. Чек аранын жалпы узундугу 1841 чакырым, анын 496 чакырымы жээк тилкесин түзөт. Орточо бийиктиги 87 метр, рельеф формасы подзол басымдуулук кылган адырлар жана түздүктөр, анын жарымына жакыны айдоо жерлер. Токой менен жабуу көрсөткүчү 44% ды түзөт жана 14 миң жапайы түрү бар. 14000 дарыя бар, алардын 777нин узундугу 10 чакырымдан ашат. Негизги дарыялары - Даугава жана Гаоя. Аймакта көптөгөн көлдөр жана саздар бар. Аянты 1 чарчы километрден ашкан 140 көл бар, ал эми ири көлдөр - Любанс көлү, Разна көлү, Эгуре көлү жана Бүртенек көлү. Климат - океандык климаттан континенттик климатка өтүүнүн ортоңку түрү. Жай мезгилинде күндүз абанын орточо температурасы 23 ℃, түнкүсүн 11 ℃ болот.Кышкысын жээк аймактарында орточо температура минус 2-3 ℃, жээктеги эмес райондордо 6-7 ℃. Жаан-чачындын жылдык орточо көлөмү 633 мм. Нымдуулук жогору, жылдын жарымына жакыны жамгыр менен карга туура келет. Өлкө 26 район жана 7 райондук деңгээлдеги шаарларга бөлүнүп, 70 шаар жана 490 айыл бар. Негизги чоң шаарлары: Рига, Даугавапилс, Лиепая, Яргава, Юрмала, Вентспилс, Резекне. Биздин заманга чейин 9000-жылы адамзаттын эң алгачкы иш-аракети Европа жарышына кирген Латвияда болгон. Таптык коом V кылымда пайда болгон. Алгачкы феодалдык герцогдук 10-13-кылымдарда түзүлгөн. 12-кылымдын аягынан 1562-жылга чейин германдык крест жортуулдары басып алып, кийинчерээк Делвония режимине кирген. 1583-жылдан 1710-жылга чейин, аны Швеция жана Польша-Литва бөлүп алган. Латыш улуту 17-кылымдын башында түзүлгөн. 1710-жылдан 1795-жылга чейин Падышалык Россия тарабынан оккупацияланган. 1795-1918-жылдары Латын Америкасынын чыгыш жана батыш бөлүктөрүн Россия жана Германия бөлүп алышкан. Эгемендүүлүк 1918-жылдын 18-ноябрында жарыяланган. Буржуазиялык Демократиялык Республикасынын түзүлгөндүгү 1922-жылдын 16-февралында жарыяланган. 1940-жылдын июнь айында Советтик армия Лат шаарында жайгашып, Молотов-Риббентроптун жашыруун кошумча протоколунун негизинде Совет бийлигин орноткон, ошол эле жылы 21-июлда Латвия Советтик Социалисттик Республикасы түзүлүп, ал 5-августта Советтер Союзунун курамына кирген. . 1941-жылы жайында Гитлер Советтер Союзуна кол салып, Латвияны басып алган. 1944-жылдан 1945-жылдын май айына чейин Советтик Кызыл Армия Латвиянын бардык аймагын бошотуп, Латвия Советтер Союзунун курамына кошулган. 1990-жылы 15-февралда Латвия улуттук көзкарандысыздыкты калыбына келтирүү жөнүндө декларация кабыл алып, 27-февралда мурунку туусун, мамлекеттик гербин жана гимнин калыбына келтирген. 4-майда Латвиянын Жогорку Кеңеши расмий түрдө "Эгемендүүлүк Декларациясын" кабыл алып, анын атын Твия Республикасы деп өзгөрткөн. 1991-жылы 22-августта Латвия Республикасынын Жогорку Кеңеши Латвия Республикасы өз алдынчалыгын калыбына келтирди деп жарыялаган. Ошол эле жылы 6-сентябрда Советтик Мамлекеттик Кеңеш өзүнүн көз карандысыздыгын таанып, 17-сентябрда Латвия Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө болгон. Мамлекеттик желек: Бул узундугу менен туурасы болжол менен 2: 1 болгон горизонталдык тик бурчтук. Жогорудан төмөн карай, ал кызыл, ак жана кызыл түстөрүнүн катарлаш үч горизонталдуу тилкесинен турат. XIII кылымда эле Латвияда жашаган латга эли кызыл, ак жана кызыл желектерди колдонушкан. Бул мамлекеттик туу 1918-жылы иш жүзүндө мыйзамдаштырылып, 1922-жылы мамлекеттик желектин түстөрү жана пропорциялары аныкталган. 1940-жылы Латвия мурдагы Советтер Союзунун республикасы болуп калган.Ал кездеги мамлекеттик желек мурунку Советтер Союзунун желегинин төмөнкү бөлүгүндө ак жана көк түстөгү суу толкуну болгон. Латвия 1990-жылы көз карандысыздыгын жарыялаган жана Латвиянын улуттук биримдигин чагылдырган кызыл, ак жана кызыл желектер мамлекеттик желек катары колдонулган. Латвияда 2281,300 калк жашайт (2006-жылдын декабрь айы). Латвиялыктар 58,5%, орустар 29%, беларустар 3,9%, украиндер 2,6%, поляктар 2,5%, литвалыктар 1,4% түзүшкөн. Мындан тышкары, еврей, цыган, эстон сыяктуу этникалык топтор бар. Расмий тили - латыш, адатта, орус тили колдонулат. Негизинен Рим-католик, протестант лютеран жана чыгыш православие ишенишет. Латвиянын экономикалык негизи жакшы, ал өнөр жайга жана дыйканчылыкка жана мал чарбачылыгына негизделген.Балтика деңизинин жээгиндеги экономикалык жактан өнүккөн өлкө.Ал мурунку Советтер Союзунун эң өнүккөн жана гүлдөгөн аймактарынын бири.Үч Балтика өлкөлөрүнүн арасында анын өнөр жайы Биринчи орунда, айыл чарба экинчи орунда. Ошондой эле токой ресурстарынан (2,9 млн. Га) чым, акиташ, гипс, доломит сыяктуу курулуш материалдары аз көлөмдө бар. Өнөр жайдын негизги тармактарына тамак-аш, текстиль, жыгач иштетүү, химия, машина куруу жана кеме оңдоо кирет. Айыл чарбасына өсүмдүк өстүрүү, балыкчылык, мал чарбачылыгы жана башка тармактар кирет, дыйканчылык жана мал чарбачылыгы абдан өнүккөн. Айдалган жерлер жалпы аянттын 39% түзүп, 2,5 млн га жетет. Эгинге негизинен дан, зыгыр, кант кызылчасы, арпа, кара буудай жана картошка айдалат. Айдоо аянттарынын жарымы тоют өсүмдүктөрүн өстүрүүгө пайдаланылат. Дыйканчылыкта мал чарбачылыгы басымдуулук кылат, негизинен саан уйларды жана чочколорду багат. Аарычылык кеңири жайылган. Айыл чарбасына өсүмдүк өстүрүү, балык өстүрүү жана мал чарбачылыгы сыяктуу тармактар кирет. Өлкөнүн калкынын 30% айыл жеринде жашайт, анын ичинен айыл чарба калкынын саны өлкөнүн жалпы калкынын 15% түзөт. Рига: Латвиянын борбору Рига, Балтика чөлкөмүндөгү эң ири борбор жана жайкы эс алуу жайы, ошондой эле дүйнөгө белгилүү порт. Илгерки заманда ушул жерден Рига дарыясы өтүп, шаар өз атын алган. Рига Балтика мамлекеттеринин борборунда, Рига булуңу менен чектеш жайгашкан, шаар Даугава дарыясынын эки жээгин бойлоп, Балтика деңизинен түндүккө карай 15 чакырым алыстыкта жайгашкан. Рига географиялык жайгашуусу абдан маанилүү, ал батыш жана чыгыш Европа, Россия жана Скандинавиянын кесилишинде жайгашкан.Ал порт маанилүү стратегиялык мааниге ээ жана "Балтика деңизинин согуп турган жүрөгү" деп аталган. Рига дарыя жана көл менен чектешкендиктен, ал үч дарыя жана бир көл деп да аталат.Үч дарыя Даугава дарыясын, Лиеруба дарыясын жана шаардык каналды билдирет, ал эми экинчи көл Гиш көлүн билдирет. Ал 307 чарчы километр аянтты ээлейт. Январдын орточо температурасы -4,9 ℃, июлдун орточо температурасы 16,9 ℃. Калкынын саны 740 миңден ашты, бул улуттук калктын үчтөн бир бөлүгүн түзөт. 1930-жылдары Ригага барган британиялык жазуучу Грэм Грин "Рига, Париж Түндүктө" деген сөз айкашын жазган. Тротуардын эки тарабында заманбап кафе-ресторандар жайгашып, шаардын соода жана көңүл ачуу иш-чаралары кызуу жүрүп жатат. Радиссон Славянска павильону Даугава дарыясынын жээгинде жайгашкан жана эски шаарга көз чаптырбай, өлкөдөгү эң толук жыйын өткөрүүчү жайларга ээ. Ригадагы тамак башка Нордик өлкөлөрүнө окшош, майлуу жана бай, бирок ошондой эле каймактуу арпанын шорпосу жана сүттүү балык шорпосу, бекон жана пияз менен пирогдор, күрөң нандын пудинги сыяктуу өзгөчөлүктөрү бар. Жергиликтүү тургундар сыра ичкенди жакшы көрүшөт. Өнөр жайга кеме куруу, электр шаймандары, машиналар, транспорт каражаттары, айнек, текстиль, эл керектөөчү товарлар жана тамак-аш кайра иштетүү тармактары кирет. Шаарда эл аралык аэропорт, жүк порту, жүргүнчү порт жана байланыш каражаттары ар тарапка жайылган ыңгайлуу транспорттор бар. Совет мезгилинде Рига 8 миллион тоннадан ашык өтүмдүүлүгү бар маанилүү порт болгон. |