Тажикистан Негизги маалымат
Жергиликтүү убакыт | Сиздин убактыңыз |
---|---|
|
|
Жергиликтүү убакыт алкагы | Убакыт алкагынын айырмасы |
UTC/GMT +5 саат |
кеңдик / узундук |
---|
38°51'29"N / 71°15'43"E |
iso коддоо |
TJ / TJK |
валюта |
Сомони (TJS) |
Тил |
Tajik (official) Russian widely used in government and business |
электр энергиясы |
![]() ![]() |
Улуттук желек |
---|
![]() |
капитал |
Душанбе |
банктардын тизмеси |
Тажикистан банктардын тизмеси |
калк |
7,487,489 |
аймак |
143,100 KM2 |
GDP (USD) |
8,513,000,000 |
телефон |
393,000 |
Уюлдук телефон |
6,528,000 |
Интернет-хосттордун саны |
6,258 |
Интернет колдонуучулардын саны |
700,000 |
Тажикистан киришүү
Тажикстан 143100 чарчы чакырым аянтты ээлейт жана Борбордук Азиянын түштүк-чыгышында жайгашкан, деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкө. Ал батыштан Өзбекстан жана Кыргызстан менен, чыгыштан Кытай менен Шинжаң, түштүктөн Афганистан менен чектешет. Ал тоолуу аймакта жайгашкан, анын 90% тоолуу аймактар жана бөксө тоолор, алардын жарымына жакыны деңиз деңгээлинен 3000 метрден жогору. "Тоолуу өлкө" деген ат менен белгилүү. Түндүк тоо тизмеги Тяньшань тоо системасына, борбордук бөлүгү Гисар-Алтай тоо тутумуна, түштүк-чыгыш бөлүгү кар баскан Памир, түндүк бөлүгү Фергана ойдуңунун батыш чети, түштүк-батышы Вахш өрөөнү, Гисар өрөөнү жана Спутка. Ака өрөөнү ж.б. Тажикстан, Тажикстан Республикасынын толук аталышы, 143 100 чарчы / чакырым аянтты ээлейт жана Борбордук Азиянын түштүк-чыгышында жайгашкан, деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкө. Ал батыштан Өзбекстан жана Кыргызстан менен, чыгыштан Кытай менен Шинжаң, түштүктөн Афганистан менен чектешет. Ал тоолуу аймакта жайгашкан, анын 90% тоолуу аймактар жана бөксө тоолор, алардын жарымына жакыны деңиз деңгээлинен 3000 метрден жогору. "Тоолуу өлкө" деген ат менен белгилүү. Түндүк тоо тизмеги Тяньшань тоо системасына, борбордук бөлүгү Гисар-Алтай тоо тутумуна, түштүк-чыгыш кар жааган Памир, эң бийик жери 7495 метр бийиктикке көтөрүлгөн коммунисттик чоку. Түндүгүндө Фергана ойдуңунун батыш чети, түштүк-батышында Вахш өрөөнү, Гысар өрөөнү жана Пенчи өрөөнү жайгашкан. Дарыялардын көпчүлүгү тузсуз суу тутумуна кирет, негизинен Сыр, Аму-Дарыя, Зелафшан, Вахш жана Ферниган. Суу ресурстары бир топ. Көлдөр көбүнчө Памирде таралган. Кара көлү - бийиктиги 3965 метр болгон эң ири туздуу көл. Бүткүл аймак типтүү континенттик климатка ээ.Бийик тоолуу аймактарда континенттик климат бийиктиктин жогорулашы менен жогорулап, түндүк менен түштүктүн температурасынын айырмасы чоң. Бардык аймакта кадимки континенттик климат мүнөздүү, январда орточо температурасы -2 ~ ~ 2 ℃, июлда орточо температурасы 23 ~ ~ 30 ℃. Жылдык жаан-чачыны 150-250 мм. Памирдин батыш бөлүгү жыл бою кар жаап, ири мөңгүлөрдү пайда кылат. Аймакта көптөгөн жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн түрлөрү бар, ошондой эле өсүмдүктөрдүн 5000ден ашык түрү бар. Өлкө түздөн-түз Борбордук Өкмөткө баш ийген үч штатка, бир районго жана бир муниципалитетке бөлүнөт: Тоолуу-Бадахшан штаты, Согд штаты (мурунку Ленинабад штаты), Хатлон штаты жана Борбордук Өкмөт Район жана Душанбе шаары. Биздин эранын 9-10-кылымдарында тажик улуту негизинен калыптанган жана ал Борбордук Азиядагы байыркы эл болгон. 9-кылымда тажиктер тарыхта борбору Бухара болгон биринчи кең жана күчтүү Саманиддер династиясын негиздешкен.Тажиктердин улуттук маданияты жана үрп-адаттары ушул кылымдык тарыхый мезгилде болгон. форма. 10-13-кылымда Газнавид жана Харазм падышалыктарына кошулган. 13-кылымда монгол татарлары басып алган. 16-кылымдан Бухара хандыгына кошулган. 1868-жылы түндүктө Фергана менен Самарканддын бир бөлүгү Россияга кошулуп, түштүгүндө Бухара ханы Россиянын вассалдык мамлекети болгон. Тажик Советтик Социалисттик Республикасы 1929-жылы 16-октябрда түзүлүп, ошол эле жылы 5-декабрда Советтер Союзуна кирген. 1990-жылы 24-августта Тажикстандын Жогорку Кеңеши Республиканын Эгемендүүлүгү жөнүндө Декларация кабыл алган. 1991-жылдын август айынын аягында ал Тажикстан Республикасы деп аталып, ошол эле жылы 9-сентябрда Тажикстан Республикасы өзүнүн көзкарандысыздыгын жарыялаган.Бул күн Республиканын Эгемендүүлүк күнү деп тастыкталды жана 21-декабрда КМШга кошулду. Мамлекеттик желек: Бул узундугу менен туурасы болжол менен 2: 1 болгон горизонталдык тик бурчтук. Жогорудан ылдый карай, ал кызыл, ак жана жашыл түстөгү үч параллель горизонталдуу тик бурчтуктардан турат.Ак бөлүктүн ортосунда таажы жана бирдей бөлүштүрүлгөн беш бурчтуу жети жылдыз бар. Кызыл түс өлкөнүн жеңишин, жашыл гүлдөп өнүгүүнү жана үмүттү билдирет, ал эми ак диний ишенимди билдирет; таажы менен беш бурч өлкөнүн эгемендүүлүгүн жана эгемендигин билдирет. Тажикстан 1929-жылы мурунку Советтер Союзунун республикасы болуп калган. 1953-жылдан бери сары беш бурчтуу жылдыз, жогорку бөлүгүндө орок жана балка оймо-чиймеси түшүрүлгөн, ал эми төмөнкү бөлүгүндө ак жана жашыл горизонталдуу тилкелери бар кызыл желек кабыл алган. Эгемендүүлүк 1991-жылы 9-сентябрда жарыяланып, учурдагы мамлекеттик желек кабыл алынган. Тажикстандын калкы - 6 919 600 (декабрь 2005). Негизги этникалык топтор тажик (70,5%), өзбек (26,5%), орус (0,32%), андан тышкары татар, кыргыз, украин, түркмөн, казак, беларуссия, Армения жана башка этностор. Тургундардын көпчүлүгү исламга ишенишет, алардын көпчүлүгү сунниттер, ал эми Памир аймагы шийиттердин исмаилий уруусуна таандык. Улуттук тили - тажик тили (фарс тилине окшогон ички европалык иран тилинин үй-бүлөсү), ал эми орус тили - этностор аралык байланыштын тили. Жаратылыш ресурстарына негизинен түстүү металлдар (коргошун, цинк, вольфрам, сурьма, сымап ж. б.), сейрек кездешүүчү металлдар, көмүр, таш тузу, мунайдан тышкары, жаратылыш газы, уран кендери жана ар кандай курулуш материалдары кирет. . Көзкарандысыз Мамлекеттер Шериктештигинде урандын запасы биринчи орунда, ал эми коргошун жана цинк кендери Борбор Азияда биринчи орунда турат. Өнөр жай негизинен Дүйшөмбүдө жана Ленинабадда, негизинен тоо-кен, жеңил өнөр жай жана тамак-аш өнөр жайында топтолгон. Электр энергетикасы чоң жетишкендиктерге жетишти жана анын жан башына эсептелген энергетикалык ресурстардын запасы дүйнөдөгү алдыңкы орундардын катарына кирет. Жеңил өнөр жайында пахта тазалоо, жибектен ширетүү жана текстилдик жууркан жасоо басымдуулук кылат.Элдик кол өнөрчүлүк форма жагынан өзгөчө жана өзгөчө. Тамак-аш өнөр жайы негизинен май өндүрүү, май алуу, шарап бышыруу, жашылча-жемиштерди кайра иштетүү. Айыл чарбасы экономиканын алдыңкы тармагы болуп саналат.Жемиш бакчасы, киреше өстүрүү жана жүзүм өстүрүү маанилүү. Мал чарбачылыгы негизинен жайыт, кой, бодо мал жана жылкы багуу менен алектенет. Пахта отургузуу тармагы айыл чарбасында маанилүү ролду ойнойт жана айрыкча жогорку сапаттагы ичке булалуу пахтаны өндүрүү менен белгилүү. Дүйшөмбү: Душанбе (Душанбе, Душанбе) - Тажикстандын борбору, ал түндүк кеңдиктин 38,5 градусунда жана чыгыш узундугунун 68,8 градусунда, Варзоб менен Кафирниган дарыясынын ортосунда жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 750-930 метр бийиктиктеги Гисар ойдуңу 125 чарчы чакырым аянтты ээлейт. Жай мезгилинде эң жогорку температура 40 ℃, ал эми эң төмөнкү температура кышында -20 reach болот. Калкы 562000. Тургундары негизинен орустар жана тажиктер, башка этносторго татарлар менен украиндер кирет. Дүйшөмбү - Октябрь революциясынан кийин Кюсюмбе, анын ичинде үч алыскы айыл курган жаңы шаар. 1925-жылдан бери ал шаар деп аталган. 1925-жылга чейин ал Кишрак (кыштакты билдирет) деп аталган. Ал 1925-1929-жылдары Дүйшөмбү деп аталып, башында Джоушамбе деп которулган, дүйшөмбү, дүйшөмбү базарынын аты менен аталган. 1929-1961-жылдары ал Сталинабад деп аталып, ал "Сталин шаары" дегенди билдирет. 1929-жылы ал Тажик Советтик Социалисттик Республикасынын (мурдагы Советтер Союзунун республикасы) борбору болгон. 1961-жылдан кийин ал Душанбе деп аталып калган. 1991-жылы сентябрда Тажикстан Республикасынын эгемендигин жарыялаган борбору болгон. Дүйшөмбү - улуттук саясий, өндүрүштүк, илимий жана маданий билим берүү борбору. Шаардын көчөлөрү торт бурчтуу сетка схемасы менен курулган жана имараттардын көпчүлүгү жер титирөөнүн алдын алуу үчүн бунгалолор. Административдик, маданий, билим берүүчү жана илимий изилдөө мекемелери шаардын борборунда, ал эми шаардын түштүк жана батыш бөлүктөрү жаңы өнөр жай жана турак жай аймактары болуп саналат. Илимий изилдөө мекемелерине негизинен республиканын Илимдер академиясы жана Тажикстандын айыл чарба илимдер институту кирет. Жогорку окуу жайларына Тажик Улуттук Университети, Улуттук Медицина Университети, Таослав Университети, Агрардык Университет ж.б. |