ቆጵሮስ መሰረታዊ መረጃ
የአካባቢ ሰዓት | የእርስዎ ጊዜ |
---|---|
|
|
የአከባቢ የጊዜ ሰቅ | የሰዓት ሰቅ ልዩነት |
UTC/GMT +2 ሰአት |
ኬክሮስ / ኬንትሮስ |
---|
35°10'2"N / 33°26'7"E |
ኢሶ ኢንኮዲንግ |
CY / CYP |
ምንዛሬ |
ዩሮ (EUR) |
ቋንቋ |
Greek (official) 80.9% Turkish (official) 0.2% English 4.1% Romanian 2.9% Russian 2.5% Bulgarian 2.2% Arabic 1.2% Filippino 1.1% other 4.3% unspecified 0.6% (2011 est.) |
ኤሌክትሪክ |
![]() |
ብሔራዊ ባንዲራ |
---|
![]() |
ካፒታል |
ኒኮሲያ |
የባንኮች ዝርዝር |
ቆጵሮስ የባንኮች ዝርዝር |
የህዝብ ብዛት |
1,102,677 |
አካባቢ |
9,250 KM2 |
GDP (USD) |
21,780,000,000 |
ስልክ |
373,200 |
ተንቀሳቃሽ ስልክ |
1,110,000 |
የበይነመረብ አስተናጋጆች ብዛት |
252,013 |
የበይነመረብ ተጠቃሚዎች ብዛት |
433,900 |
ቆጵሮስ መግቢያ
ቆጵሮስ 9,251 ስኩየር ኪ.ሜ ስፋት ያላት ሲሆን በሰሜን ምስራቅ በሜድትራንያን ባህር ውስጥ የምትገኝ ሲሆን ለእስያ ፣ ለአፍሪካ እና ለአውሮፓ ቁልፍ የባህር ትራንስፖርት ማእከል ስትሆን በሜድትራንያን ባህር ውስጥ ሦስተኛዋ ደሴት ናት ፡፡ ከቱርክ በስተሰሜን 40 ኪ.ሜ ፣ ከምስራቅ ከሶሪያ 96.55 ኪ.ሜ እና ከግብፅ እስከ አባይ ዴልታ 402.3 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል፡፡የባህር ዳርቻው ርዝመት 782 ኪ.ሜ. ሰሜናዊው ረጅምና ጠባብ የቂሬኒያ ተራሮች ፣ መካከለኛው ደግሞ የመሶሪያ ሜዳ ፣ ደቡብ ምዕራብ ደግሞ ትሩዶስ ተራሮች ነው ፡፡ ደረቅና ሞቃታማ የበጋ እና ሞቃታማ እና እርጥበት አዘል ክረምት ያሉ ሞቃታማ የሜዲትራንያን የአየር ጠባይ አለው ፡፡ የቆጵሮስ ሙሉ ስም የቆጵሮስ ሪፐብሊክ 9251 ስኩዌር ኪ.ሜ. ይሸፍናል ፡፡ በሜድትራንያን ባህር ሰሜን ምስራቅ ክፍል የምትገኝ ሲሆን የእስያ ፣ የአፍሪካ እና የአውሮፓ የባህር ትራንስፖርት ማዕከል ስትሆን በሜዲትራንያን ባህር ሶስተኛዋ ትልቁ ደሴት ናት ፡፡ ከቱርክ እስከ ሰሜን 40 ኪ.ሜ ፣ ከሶሪያ እስከ ምስራቅ 96.55 ኪ.ሜ እና ከግብፅ ከአባይ ዴልታ በስተደቡብ 402.3 ኪ.ሜ. የባሕሩ ዳርቻ 782 ኪ.ሜ ርዝመት አለው ፡፡ ሰሜናዊው ረጅምና ጠባብ የቂሬኒያ ተራሮች ፣ መካከለኛው ደግሞ የመሶሪያ ሜዳ ፣ ደቡብ ምዕራብ ደግሞ ትሩዶስ ተራሮች ነው ፡፡ ከፍተኛው ከፍታ ኦሊምፐስ ተራራ ከባህር ጠለል በላይ በ 1950.7 ሜትር ነው ፡፡ ረዥሙ ወንዝ የፓዲያ ወንዝ ነው ፡፡ ደረቅና ሞቃታማ የበጋ ወቅት እና ሞቃታማ እና እርጥበት አዘል ክረምቶች ያሉበት ሞቃታማው የሜድትራንያን የአየር ንብረት ነው። አገሪቱ በስድስት የአስተዳደር ክልሎች ተከፍላለች ኒኮሲያ ፣ ሊማሶል ፣ ፋማጉስታ ፣ ላርናካ ፣ ፓፎስ ፣ ኪሬኒያ ፡፡ አብዛኛው ኪሬኒያ እና ፋማጉስታ እንዲሁም የኒኮሲያ ክፍል በቱርኮች ቁጥጥር ስር ናቸው ፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት በ 1500 ግሪኮች ወደ ደሴቲቱ ተዛወሩ ፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ 709 እስከ 525 ዓክልበ ድረስ በተከታታይ በአሦራውያን ፣ በግብፃውያን እና በፋርስ ተወረረች ፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ 58 ጀምሮ ለ 400 ዓመታት በጥንታዊ ሮማውያን ትተዳደር ነበር ፡፡ በ 395 ዓ.ም. ውስጥ በባይዛንታይን ግዛት ውስጥ ተካትቷል ፡፡ ከ 1571 እስከ 1878 ባለው የኦቶማን ግዛት ይገዛ ነበር ፡፡ ከ 1878 እስከ 1960 ድረስ በእንግሊዞች ቁጥጥር ስር የነበረ ሲሆን በ 1925 ወደ እንግሊዝ “ቀጥተኛ ቅኝ ግዛት” ተቀየረ ፡፡ ሰርቢያ ከነፃነት በኋላ የሀገሪቱን መሰረታዊ አወቃቀር እና በሁለቱ ብሄረሰቦች መካከል የስልጣን ክፍፍልን ካቋቋመች ከእንግሊዝ ፣ ግሪክ እና ቱርክ ጋር የካቲት 19 ቀን 1959 “የዙሪች-ለንደን ስምምነት” ተፈራረመች እና ከእንግሊዝ ፣ ግሪክ እና ቱርክ ጋር “የዋስትና ስምምነት” ተፈራረመች ፡፡ ፣ ሦስቱ አገራት የሰርቢያን ነፃነት ፣ የግዛት አንድነት እና ደህንነት ያረጋግጣሉ ፤ “የአሊያንስ ስምምነት” ከግሪክ እና ከቱርክ ጋር መጠናቀቁ ግሪክ እና ቱርክ ሰርቢያ ውስጥ ወታደሮቻቸውን የማቆም መብት እንዳላቸው ይደነግጋል ፡፡ ነፃነት እ.ኤ.አ. ነሐሴ 16 ቀን 1960 ታወጀ ፣ የቆጵሮስ ሪፐብሊክም ተመሰረተ ፡፡ በ 1961 ወደ ህብረት አባልነት ተቀላቀሉ ፡፡ ከነፃነት በኋላ በግሪክ እና በቱርክ ጎሳዎች መካከል ብዙ መጠነ ሰፊ የደም መፋሰስ ተከስቷል ፡፡ ከ 1974 በኋላ ቱርኮች ወደ ሰሜን ተዛውረው እ.ኤ.አ. በ 1975 እና በ 1983 “የቱርክ የቆጵሮስ ግዛት” እና “የቱርክ የሰሜን ቆጵሮስ ሪፐብሊክ” መመስረታቸውን በማወጅ በሁለቱ ብሄሮች መካከል መከፋፈል ተፈጠረ ፡፡ ብሔራዊ ባንዲራ-አራት ማዕዘን ነው ፣ ርዝመት እና ስፋት ጥምርታ 5 3 ያህል ነው ፡፡ በነጭ ባንዲራ መሬት ላይ የአገሪቱ ግዛት አንድ የቢጫ ረቂቅ ቀለም የተቀባ ሲሆን ከሱ በታች ሁለት አረንጓዴ የወይራ ቅርንጫፎች አሉ ፡፡ ነጭ ንፅህናን እና ተስፋን ያመለክታል ፣ ቢጫው የበለፀጉትን የማዕድን ሀብቶች ይወክላል ፣ ምክንያቱም “ቆጵሮስ” ማለት በግሪክ “ናስ” ማለት ሲሆን መዳብን በማፍራትም ይታወቃል ፤ የወይራ ቅርንጫፍ ሰላምን ይወክላል ፣ እንዲሁም የግሪክ እና የቱርክ ሁለቱ ዋና ዋና አገራት ሰላም ነው ፡፡ የመጓጓትና የመተባበር መንፈስ። ቆጵሮስ 837,300 ሕዝብ አላት (ይፋዊ ግምት በ 2004) ፡፡ ከነሱ መካከል ግሪኮች 77.8% ፣ ቱርካውያን ደግሞ 10.5% እንዲሁም አነስተኛ ቁጥር ያላቸው አርሜኒያ ፣ ላቲን እና ማሮናውያን ነበሩ ፡፡ ዋናዎቹ ቋንቋዎች ግሪክ እና ቱርክኛ ፣ አጠቃላይ እንግሊዝኛ ናቸው ፡፡ ግሪኮች በኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ያምናሉ ፣ ቱርኮችም በእስልምና ያምናሉ ፡፡ በቆጵሮስ የሚገኙት የማዕድን ክምችቶች በመዳብ የተያዙ ናቸው፡፡ሌሎቹ ደግሞ የብረት ሰልፋይድ ፣ ጨው ፣ አስቤስቶስ ፣ ጂፕሰም ፣ እብነ በረድ ፣ እንጨትና ምድራዊ ተፈጥሮአዊ ቀለሞች ይገኙበታል ፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የማዕድን ሀብቱ የተሟጠጠ ሲሆን የማዕድን ቁፋሮው በየአመቱ እየቀነሰ ነው ፡፡ የደን አካባቢው 1,735 ካሬ ኪ.ሜ. የውሃ ሃብት ደካማ ሲሆን 6 ትላልቅ ግድቦች በድምሩ በ 190 ሚሊዮን ሜትር ኪዩብ የመያዝ አቅም ተገንብተዋል ፡፡ የማቀነባበሪያ እና የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪው በብሔራዊ ኢኮኖሚ ውስጥ ትልቅ ቦታ ያለው ነው፡፡ዋና የኢንዱስትሪ ዘርፎች የምግብ ማቀነባበሪያ ፣ የጨርቃ ጨርቅ ፣ የቆዳ ውጤቶች ፣ የኬሚካል ውጤቶች እና አንዳንድ ቀላል ኢንዱስትሪዎች ይገኙበታል፡፡በመሠረቱ ከባድ ኢንዱስትሪ የለም ፡፡ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ በፍጥነት እያደገ ሲሆን ዋናዎቹ የቱሪስት ከተሞች ፓፎስ ፣ ሊማሶል ፣ ላርናካ ፣ ወዘተ ይገኙበታል ፡፡ ኒኮሲያ የቆጵሮስ ዋና ከተማ ኒኮሲያ (ኒኮሲያ) በቆጵሮስ ደሴት ላይ በሚገኘው ሜሶሪያ ሜዳ መሃል ላይ የፓዲያስን ወንዝ በሚያዋስነው እና የደሴቲቱን ሰሜናዊ ጠረፍ የሚያቋርጠው ከኪሬኒያ ተራሮች በስተ ሰሜን ይገኛል ፡፡ በደቡብ ምዕራብ ከባህር ጠለል በላይ 150 ሜትር ያህል ርቃጭ የሆነውን የትሩዶስ ተራራን ትይዛለች ፡፡ 50.5 ስኩየር ኪሎ ሜትር ስፋት ያለው (የከተማ ዳርቻ አካባቢዎችን ጨምሮ) 363,000 ህዝብ ያላት ሲሆን ከዚህ ውስጥ 273,000 በግሪክ ወረዳዎች የሚገኙ ሲሆን 90,000 ደግሞ በአፈር አካባቢዎች ይገኛሉ ፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ 200 በላይ በሆነ ጊዜ ኒኮሲያ ከአሁኑ ኒኮሲያ በስተደቡብ ምዕራብ የምትገኝ “ሊድራ” ተባለች እና በጥንቷ ቆጵሮስ አስፈላጊ የከተማ ግዛት ነች ፡፡ ኒኮሲያ ቀስ በቀስ ሊድራን መሠረት በማድረግ ተቋቋመች ፡፡ የባይዛንታይን (330-1191 ዓ.ም.) ፣ የሉክሲግናን ነገሥታት (1192-1489 ዓ.ም.) ፣ ቬኒያውያን (1489-1571 ዓ.ም.) ፣ ቱርኮች (1571-1878 ዓ.ም.) እና እንግሊዛውያን (1878) አጋጥመዋቸዋል -1960) ፡፡ ከ 10 ኛው ክፍለዘመን መጨረሻ ጀምሮ ኒኮሲያ ለ 1,000 ዓመታት ያህል የደሴቲቱ ሀገር ዋና ከተማ ሆና ቆይታለች ፡፡ የከተማዋ ስነ-ህንፃ የምስራቅ እና የምዕራባዊ ዘይቤ አለው ፣ እሱም በግልጽ የሚታዩ ታሪካዊ ለውጦችን እና የምስራቅና የምእራባውያንን ተፅእኖ የሚያንፀባርቅ ፡፡ ከተማዋ በቬኒስ ቅጥር ግቢ ውስጥ በአሮጌው ከተማ ላይ ያተኮረች ሲሆን ወደ አካባቢው እየፈሰሰ ቀስ በቀስ ወደ አዲስ ከተማ እየሰፋ ይገኛል ፡፡ በአሮጌው ከተማ የሚገኘው ሊድራ ጎዳና በኒኮሲያ እጅግ የበለፀገ አካባቢ ነው ፡፡ በ 1489 ቬኔያውያን ደሴቱን ከተቆጣጠሩ በኋላ ክብ ቅርጽ ያለው ግድግዳ እና 11 የልብ ቅርጽ ያላቸው መከለያዎች በከተማዋ መሃል ላይ ተገንብተዋል ፣ አሁንም ድረስ አሉ ፡፡ በከተማው ቅጥር መሃል የሚገኘው የሰሊሚዬ መስጊድ በመጀመሪያ በ 1209 የተጀመረው የጎቲክ ሴንት ሶፊያ ካቴድራል ሲሆን በ 1235 ተጠናቅቆ በ 1570 ቱርኮች ከወረሩ በኋላ ሁለት ሚናሮች ተጨመሩ በሚቀጥለው ዓመት በይፋ ወደ መስጂድ ተቀየረ ፡፡ ቆጵሮስን ድል ያደረጉ የሰሊሚዬ ሱልጣንን ለማስታወስ በ 1954 በይፋ የሰሊሚ መስጊድ ተብሎ ተሰየመ ፡፡ በመስቀል ጦርነት ወቅት የተገነባው የሊቀ ጳጳሱ ቤተመንግስት እና የቅዱስ ጆን ቤተክርስቲያን በከተማዋ ውስጥ የተለመዱ የግሪክ ኦርቶዶክስ አብያተ-ክርስቲያናት ሲሆኑ አሁን ለደሴቲቱ ባህል ጥናት ክፍል እንደ ቢሮ ህንፃዎች ያገለግላሉ ፡፡ በተጨማሪም ፣ ከባይዛንታይን ዘመን (330-1191) የተወሰኑ ሕንፃዎችም እንዲሁ በጣም የተለዩ ናቸው ፡፡ በውስጠኛው ከተማ በሚገኙ ትናንሽ መተላለፊያዎች በባህላዊ የእጅ ሥራዎች እና በቆዳ መሸጫ ሱቆች ምክንያት ብዙ እቃዎች በእግረኛ መንገዶች ላይ ተከማችተዋል ፡፡ ጠመዝማዛዎቹ እና መዞሪያዎች እንደ ማዝ ናቸው፡፡በእነሱ ውስጥ መጓዝ ወደ መካከለኛው ዘመን ከተማ እንደመመለስ ነው ፡፡ ዝነኛው የቆጵሮስ ሙዚየም ከኒኦሊቲክ እስከ ሮማውያን ዘመን ድረስ የተለያዩ ባህላዊ ቅርሶችንም ይሰበስባል እንዲሁም ያሳያል ፡፡ ከአሮጌው ከተማ እስከ አከባቢው የሚዘልቀው አዲሱ የከተማ ቦታ ሌላኛው ትዕይንት ነው-እዚህ ሰፊ ጎዳናዎች ፣ ንፁህ እና የተጨናነቀ የከተማ ገጽታ ፣ የግርግር ማቋረጫ መንገዶች እና ማለቂያ የሌለው ትራፊክ ፣ የዳበረ የቴሌኮሙኒኬሽን ንግድ ፣ አዲስ ዲዛይን ፣ የቅንጦት ጌጥ በቤጂንግ የሚገኙት ሆቴሎች እና የቢሮ ህንፃዎች በርካታ ቁጥር ያላቸው የሀገር ውስጥ እና የውጭ ቱሪስቶች እና ባለሃብቶችን ይስባሉ ፡፡ |