Казакстан Негизги маалымат
Жергиликтүү убакыт | Сиздин убактыңыз |
---|---|
|
|
Жергиликтүү убакыт алкагы | Убакыт алкагынын айырмасы |
UTC/GMT +6 саат |
кеңдик / узундук |
---|
48°11'37"N / 66°54'8"E |
iso коддоо |
KZ / KAZ |
валюта |
Теңге (KZT) |
Тил |
Kazakh (official Qazaq) 64.4% Russian (official used in everyday business designated the "language of interethnic communication") 95% (2001 est.) |
электр энергиясы |
![]() |
Улуттук желек |
---|
![]() |
капитал |
Астана |
банктардын тизмеси |
Казакстан банктардын тизмеси |
калк |
15,340,000 |
аймак |
2,717,300 KM2 |
GDP (USD) |
224,900,000,000 |
телефон |
4,340,000 |
Уюлдук телефон |
28,731,000 |
Интернет-хосттордун саны |
67,464 |
Интернет колдонуучулардын саны |
5,299,000 |
Казакстан киришүү
Казакстан аянты 2,724,900 чарчы / чакырымга жетет жана Орто Азиядагы деңизге чыкпаган мамлекетте жайгашкан, бул Борбордук Азиядагы эң кеңири аймакка ээ өлкө. Түндүгүнөн Россия, түштүгүнөн Өзбекстан, Түркмөнстан жана Кыргызстан, батышынан Каспий деңизи, чыгышынан Кытай менен чектешет. "Заманбап Жибек Жолу" деп аталган "Евразиялык кургак көпүрө" Казакстандын бардык аймагын басып өтөт. Территориясы негизинен түздүктөр жана бөксө тоолор, батыштагы эң төмөнкү чекит Карагуй ойдуңу, чыгыш жана түштүк-чыгыш түштүк Алтай тоолору жана Тяньшань тоолору, түздүктөр негизинен батыш, түндүк жана түштүк-батыш тарапта, ал эми борбордук бөлүгү казак адырлары. Казакстан, Казакстан Республикасынын толук аталышы, 2 724 900 чарчы / чакырым аянтка ээ. Батышта Каспий, түштүк-чыгышта Кытай, түндүктө Россия, түштүктө Өзбекстан, Түркмөнстан жана Кыргызстан менен чектешкен, деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкө. Көпчүлүгү түздүктөр жана ойдуң жерлер. Чыгышы жана түштүк-чыгыш бөлүгү Алтай тоолору жана Тяньшань тоолору; түздүктөрү негизинен батышында, түндүгүндө жана түштүк-батышында таралган; борбордук бөлүгү Казактын адырлары. Чөлдөр жана жарым чөлдөр аймактын 60% ээлейт. Негизги дарыялары - Иртыш дарыясы, Сыр дарыясы жана Иле дарыясы. 48000ге жакын көп көлдөр бар, алардын катарына Каспий деңизи, Арал деңизи, Балхаш көлү жана Жайсанпо кирет. 2070 чарчы километр аянтты ээлеген 1500дөй мөңгү бар. Анын кургакчыл континенттик климаты бар, жайкысын ысык жана кургак, кышкысын кар аз жааган. Январдын орточо температурасы -19 ℃ ден -4 ℃, июлдуку 19 temperature ден 26 temperature га чейин. Абсолюттук максималдуу жана минималдуу температуралар тиешелүүлүгүнө жараша 45 ° C жана -45 ° C, ал эми чөлдөгү эң жогорку температура 70 ° C чейин жетиши мүмкүн. Жылдык жаан-чачын чөлдүү аймактарда 100 ммден, түндүктө 300-400 мм, тоолуу райондордо 1000-2000 ммге жетпейт. Өлкө 14 штатка бөлүнөт, атап айтканда: Түндүк Казакстан, Костанай, Павлодар, Акмола, Батыш Казакстан, Чыгыш Казакстан, Атырау, Актобе, Караганда, Мангыстау, Кызылорда, Жамбыл, Алматы, Түштүк Казакстан. Ошондой эле Борбордук Өкмөткө караштуу эки муниципалитет бар, тактап айтканда: Алматы жана Астана. Түрк кагандыгы 6-кылымдын ортосунан 8-кылымга чейин түзүлгөн. 9–12-кылымдарда Огуз улуту жана Хара хандыгы курулган. Кидан жана Монгол татарлары 11-13-кылымдарда басып кирген. 15-кылымдын аягында ири, орто жана чакан эсептерге бөлүнүп, Казак хандыгы түзүлгөн. Казак уруусу негизинен 16-кылымдын башында түзүлгөн. 1930-40-жылдары чакан эсеп жана орто эсеп Россияга бириккен. Совет бийлиги 1917-жылы ноябрда орнотулган. 1920-жылы 26-августта Россия Федерациясына кирген Кыргыз Автономиялык Советтик Социалисттик Республикасы түзүлгөн. 1925-жылы 19-апрелде ал Казак Автономиялык Советтик Социалисттик Республикасы деп аталып калган. 1936-жылы 5-декабрда Казак Советтик Социалисттик Республикасы деп аталып, ошол эле учурда Советтер Союзуна кошулуп, Советтер Союзунун мүчөсү болгон. 1991-жылы 10-декабрда ал Казакстан Республикасы деп аталып, ошол эле жылы 16-декабрда "Казактын Улуттук Көзкарандысыздыгы Мыйзамы" кабыл алынып, расмий түрдө көз карандысыздыгын жарыялаган жана 21-күнү КМШга кирген. Мамлекеттик желек: Бул узундугу менен туурасы 2: 1 болгон горизонталдык тик бурчтук. Туунун жери ачык көк түстө, желек бетинин ортосунда алтын күн жана анын астында бүркүт учуп жүрөт. Флагштоктун капталында вертикалдуу тик тилке бар, ал казактардын салттуу алтын оюму болуп саналат. Ачык көк - бул казак эли сүйгөн салттуу түс, оймо-чиймелер казак элинин акылмандуулугун жана даанышмандыгын чагылдырган килемдерден жана костюмдардан көп кездешет. Алтын күн жарык менен жылуулукту, ал эми бүркүт кайраттуулукту билдирет. Казакстан 1991-жылдын декабрь айында эгемендүүлүк алгандан кийин бул желекти кабыл алган. Казакстанда 15,21 миллион калк жашайт (2005). Казакстан көп улуттуу өлкө, негизинен казак (53%), орус (30%), герман, украин, өзбек, уйгур жана татар 131 этностордон турат. Тургундардын көпчүлүгү чыгыш православдык, христианчылык жана буддизмден тышкары исламга ишенишет. Казак тили улуттук тил, ал эми орус тили мамлекеттик органдарда жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында, ошондой эле казак тилинде колдонулган расмий тил. Казакстандын экономикасында мунай зат, жаратылыш газы, тоо-кен, көмүр жана айыл чарба басымдуулук кылат. Табигый ресурстарга бай, 90дон ашык пайдалуу кен чыккан жерлер бар. Вольфрамдын запасы дүйнөдө биринчи орунду ээлейт. Ошондой эле темирдин, көмүрдүн, мунайдын жана жаратылыш газынын мол запасы бар. 21,7 миллион гектар токой жана токой өстүрүү. Жер үстүндөгү суу ресурстары 53 миллиард куб метрди түзөт. 7600дөн ашуун көл жана суу сактагыч бар. Негизги туристтик жайлардын катарына Алматы тоо лыжа базасы, Балкаш көлү жана байыркы Түркистан шаары кирет. Алматы : Алма-Ата өзгөчө жаратылышка ээ туристтик шаар, ал Казакстандын түштүк-чыгышында жана Тяньшань тоолорунун түндүк этегинде жайгашкан. Тоонун этегиндеги адырлуу аймак (Кытайда Вай Или тоосу деп аталат) үч тарабынан тоолор менен курчалган. Анын аянты 190 чарчы километрди түзүп, деңиз деңгээлинен 700-900 метр бийиктикте турат. Алма өндүрүү менен белгилүү.Алматы - казакча Apple City дегенди билдирет. Тургундардын көпчүлүгүн орустар, андан кийин казак, украин, татар жана уйгур сыяктуу этникалык топтор түзөт. Калкы 1,14 миллион. Алматы узак тарыхка ээ жана байыркы Кытайдан Борбордук Азияга Жибек Жолу ушул жерден өткөн. Шаар 1854-жылы түптөлүп, 1867-жылы Түркстандын вице-премьеринин административдик борбору болуп калган. Совет бийлиги 1918-жылы орнотулуп, 1929-жылы Казак Советтик Социалисттик Республикасынын борбору болгон. 1991-жылы декабрда Советтер Союзу ыдырагандан кийин, ал көзкарандысыз Казакстан Республикасынын борбору болуп калган. Алматы 1930-жылы темир жолго ачылган жана ошондон бери тездик менен өнүккөн. Экинчи Дүйнөлүк Согуш мезгилинде иштелип чыккан машина жасоо өнөр жайында тамак-аш өнөр жайы жана жеңил өнөр жайы чоң үлүштү ээлеген. Көп жылдык өнүгүү жана курулуш иштеринен кийин Алматы заманбап шаарга айланды. Шаардык аймак тыкан салынган, жашыл бак-дарактарга, кең жана жалпак бульварларга, көптөгөн сейил бактар менен бактарга толгон.Бул Борбор Азиядагы эң кооз шаарлардын бири. Алматынын чет жакасы Түндүк аралынын бейкут пейзажы. Бул жердеги тоолор толкундуу, улуу Тяньшань карлуу, чокуларындагы кар жыл бою өзгөрүлбөйт.Бийик Комсомольск чокусу көгүлтүр асманга жана ак булуттарга каршы орнотулган, күмүш нуру жана укмуштуудай. Бийик тоолуу шоссеси менен, бийик тоолор жана аккан суулар, кооз пейзаждар менен шаардан унаа алып барыңыз. Шаардан 20 чакырым алыстыктагы бул өрөөндө туристтер жаратылыштын кооздугуна сугарылып, көпкө эс алышат. |